Udhëzuesi i bisedave të vështira

Pse e shmang bisedën

Ti tashmë e di çfarë ke nevojë të thuash. E ke përsëritur në dush, në makinë, në orën dy të mëngjesit. Fjalët ekzistojnë. Ajo që mungon është gatishmëria për ta duruar sikletin e të thënit të tyre me zë, përballë personit që duhet t’i dëgjojë.

Arsyet e vërteta pse i shmang bisedat e vështira:

• Frika nga konflikti. Ke mësuar herët se konflikti do të thotë rrezik. Zëra të ngritur, dyer që përplasen, dikush që largohet. Kështu ruan paqen. Por ajo që po ruan nuk është paqe. Është një armëpushim me kohë të kufizuar.
• Frika se do të të shohin si problemin. Nëse e hap këtë temë, ndoshta do të mendojnë se je tepër i ndjeshëm, tepër kërkues, tepër i vështirë. Kështu tkurr veten. Përshtatesh. I përpin të gjitha. Dhe sa herë e bën, humbet një pjesë të vetes.
• Frika nga përfundimi. Po sikur biseda të ndryshojë gjithçka? Po sikur të largohen? Po sikur të konfirmojnë frikën tënde më të madhe? Kështu zgjedh sigurinë e një pakënaqësie që rritet ngadalë, në vend të pasigurisë së së vërtetës.
• Frika nga emocionet e tua. Nuk je i sigurt se mund ta thuash pa qarë, pa bërtitur apo pa u rrëzuar emocionalisht. Nuk i beson vetes se do ta mbash veten. Kështu pret ditën kur do të ndihesh mjaft i fortë, dhe ajo ditë nuk vjen kurrë.

Secila prej këtyre frikave është e kuptueshme. Dhe secila të mban të ngecur në një marrëdhënie që po shuhet ngadalë nga ato që nuk thuhen.

Çmimi i heshtjes

Njerëzit mendojnë se shmangia e bisedës është zgjedhja e sigurt. Nuk është. Është zgjedhja më e kushtueshme. Thjesht paguan me një monedhë tjetër.

Çfarë të kushton heshtja:

• Pakënaqësi. Çdo e vërtetë e pathënë bëhet një tullë në murin mes teje dhe personit tjetër. Nuk e vëren vendosjen e çdo tulle. Por një ditë ngre kokën dhe kupton se nuk e sheh më tjetrin.
• Gërryerje të respektit. Humbet respektin për tjetrin, sepse vazhdon të kalojë kufij për të cilët nuk ka dijeni. Dhe humbet respektin për veten, sepse e lejon të ndodhë.
• Përçmim. Pakënaqësia, kur lihet gjatë, kthehet në përçmim. Dhe përçmimi është një helm për marrëdhënien që pothuajse nuk zhbëhet kurrë. Kur arrin të ndiesh përçmim, ke pritur tepër gjatë.
• Simptoma fizike. Trupi i mban shënim pasojat. Dhimbje koke, nofulla të tendosura, probleme stomaku, pagjumësi. Trupi yt po përpiqet ta bëjë bisedën që goja jote nuk po e bën.
• Shpërthim. Heshtja nuk mbetet e heshtur përgjithmonë. Grumbullohet derisa shpërthen. Dhe kur shpërthen, nuk ka të bëjë kurrë vetëm me atë që sapo ndodhi. Ka të bëjë me 47 gjërat që nuk i the më parë. Personi tjetër kapet në befasi. Ti tingëllon sikur ke humbur kontrollin. Biseda që po përpiqeshe të shmangje bëhet dhjetëfish më e keqe nga sa ishte e nevojshme.

Biseda që ke nevojë të bësh do të të kushtojë pak siklet. Biseda që refuzon ta bësh do të të kushtojë marrëdhënien.

Si të përgatitesh pa e tepruar

Përgatitja është thelbësore. Përgatitja e tepruar është kurth. Nuk po shkruan fjalën përmbyllëse në gjykatë. Po përgatitesh të jesh i sinqertë me një qenie tjetër njerëzore.

Hapi 1: Qartëso mesazhin kryesor. Cila është ajo një gjë që ke nevojë të thuash? Jo shtatë gjëra. Jo një listë ankesash. Një gjë. Shkruaje në një ose dy fjali. «Ndihem larg teje dhe kam nevojë të flasim për arsyen.» «Mënyra si më fole gjatë darkës nuk ishte në rregull.» «Kam nevojë për më shumë nga kjo marrëdhënie sesa po marr.» Nëse nuk mund ta thuash me dy fjali, ende nuk e ke qartësuar.

Hapi 2: Kupto synimin tënd. Pse po e bën këtë bisedë? Për të ndëshkuar? Për të provuar diçka? Për të dalë me të drejtë? Këto nuk janë biseda. Janë sulme. Synimet e vetme që sjellin biseda të vërteta janë: të jesh i sinqertë, të të njohin, të zgjidhni një problem bashkë ose të vendosësh një kufi. Qartëso synimin tënd para se të hapësh gojën.

Hapi 3: Parashiko, mos shkruaj skenar. Mendo si mund të përgjigjet personi tjetër. Mund të mbrohet. Mund të mbyllet. Mund të qajë. Mund të sulmojë. Kur e di këtë paraprakisht, nuk do të të nxjerrë nga ekuilibri kur të ndodhë. Por mos i shkruaj përgjigjet fjalë për fjalë. Skenari të ngurtëson. Ke nevojë të jesh i pranishëm, jo të interpretosh një rol.

Hapi 4: Zgjidh kohën dhe vendin e duhur. Jo në publik. Jo pak para gjumit. Jo kur ndonjëri prej jush është tashmë i acaruar. Jo me mesazhe. Ballë për ballë, në privatësi, kur të dy keni kohën dhe hapësirën emocionale për të qëndruar në bisedë.

Përgatitja të ndihmon të gjesh ekuilibrin, jo të armatosesh.

Si ta nisësh bisedën

Tridhjetë sekondat e para të një bisede të vështirë përcaktojnë nëse personi tjetër mund të të dëgjojë apo nëse mbrojtja e tij ngrihet aq shpejt sa asgjë nuk depërton. Hapja ka më shumë rëndësi se çdo gjë tjetër që thua.

Çfarë nuk funksionon:

• «Ti gjithmonë...» ose «Ti kurrë...» Këto janë pohime absolute. Nxisin menjëherë mbrojtjen. Personi tjetër pushon së dëgjuari dhe fillon të ndërtojë kundërargumentin.
• «Duhet të flasim.» Kjo shprehje është kthyer në armë. Nxit ankth dhe e vendos tjetrin në pozicion mbrojtës para se të kesh thënë diçka thelbësore.
• Të nisësh me gjënë më të keqe. Nëse e hap me akuzën më të rëndë, biseda mbaron para se të fillojë. Personi tjetër kalon në gjendje mbijetese.

Çfarë funksionon:

• «Diçka më ka mbetur në mendje dhe dua ta ndaj me ty.» Kjo është e sinqertë, nuk kërcënon dhe fton për afrim.
• «Vura re diçka dhe dua të shoh nëse e kam kuptuar drejt, para se të bëj hamendësime.» Kjo fton bashkëpunim. Thotë: «Mund ta kem gabim, por kam nevojë të flas për këtë.»
• «Kjo marrëdhënie ka aq shumë rëndësi për mua, sa jam gati të them diçka të sikletshme.» Kjo e paraqet bisedën si përkushtim ndaj marrëdhënies, jo si sulm.
• «Kam mbajtur diçka përbrenda dhe kjo nuk është e drejtë për asnjërin prej nesh.» Kjo merr përgjegjësinë për heshtjen dhe hap derën.

Hapja nuk kërkon përsosmëri. Kërkon të tregosh se po vjen me sinqeritet, jo me armiqësi. Nëse personi tjetër e ndien këtë, mund të qëndrojë në bisedë.

Si ta ruash qetësinë kur bëhet e vështirë

Bisedat e vështira bëhen të vështira në mes. Hapja është e planifikuar. Mesi është pjesa ku gjithçka merr kthesë. Këtu kanë më shumë rëndësi aftësitë e tua për rregullimin emocional.

Kur tjetri bëhet mbrojtës: Mos ia pasqyro të njëjtin intensitet. Mbrojtja e tij nuk është problem që duhet ta zgjidhësh ti. Qëndro te ajo që po thua. «Të dëgjoj. Dhe ajo që po them mbetet e vërtetë për mua.» Nuk ke pse ta bindësh. Ke nevojë të mbetesh i sinqertë.

Kur e devijon bisedën: Ndryshon temën, sjell diçka që ke bërë ti gabim ose minimizon atë që po thua. Ktheje bisedën te tema. «Jam i gatshëm të flas edhe për atë, dhe do ta bëj. Por tani kam nevojë ta përfundoj atë që nisa.» Një bisedë njëherësh. Mos e lër të humbasë filli.

Kur mbyllet në vetvete: Disa njerëz heshtin, dalin nga dhoma ose shkëputen emocionalisht. Mos i ndiq nga pas. Thuaj: «E shoh se kjo është shumë për ty. Unë jam këtu. Kur të jesh gati, dua ta përfundojmë këtë bisedë.» Pastaj jepi hapësirë. Ndjekja nga pas e përkeqëson mbylljen.

Kur emocionet të përmbytin: Nëse zemra të rreh fort, zëri po të ngrihet ose ndien se po të vijnë lot që burojnë nga mbingarkesa dhe jo nga trishtimi, ndalo pak. Merr frymë. Thuaj: «Më jep një çast.» Nuk ke pse të jesh makinë. Mjafton të mbetesh aq i pranishëm sa të jesh i sinqertë pa lënduar.

Kur dëshiron t’i tërheqësh fjalët: Do të vijë një çast kur do të doje të mos e kishe nisur këtë. Kur sikleti do të të duket i padurueshëm dhe do të duash të thuash: «Harroje, nuk është ndonjë gjë e madhe.» Ky është çasti që ka më shumë rëndësi. Qëndro aty. Sikleti nuk është shenjë se bëre gabim. Është shenjë se po bën një bisedë të vërtetë.

Qëllimi nuk është ta përfundosh bisedën pa ndier asgjë. Qëllimi është t’i ndiesh të gjitha dhe sërish të qëndrosh.

Si ta mbyllësh bisedën

Mënyra si mbaron një bisedë përcakton çfarë ndodh më pas. Një bisedë që mbyllet mirë krijon lëvizje. Një bisedë që mbyllet keq krijon një plagë të re.

Përmblidhni atë që u nda. «Ja çfarë të dëgjova të thuash... Ja çfarë thashë unë... A është e saktë?» Kjo e pengon bisedën të kthehet në një kujtim që secili e rishkruan ndryshe.

Thuaj çfarë ndryshoi. Edhe nëse asgjë nuk është zgjidhur plotësisht, diçka ka lëvizur. Thuaje. «Tani ndihem më afër teje.» «E di se ishte e vështirë. Faleminderit që qëndrove në bisedë.» «Nuk i kam të gjitha përgjigjet, por ndihem më mirë që folëm.»

Bini dakord për një hap të radhës. Jo çdo bisedë zgjidhet me një të ulur. Kjo është në rregull. Por mos e lini pezull. «A mund t’i rikthehemi pas disa ditësh?» «Çfarë do të të ndihmonte më tej?» «Ja çfarë do të bëj ndryshe.» Një hap i radhës e kthen bisedën në zotim.

Mos e rigjykoni nga e para. Pasi biseda të jetë mbyllur, mos e rihap pas 20 minutash sepse të erdhi ndër mend diçka tjetër. Mos e përdor sërish të nesërmen si armë. Nëse del diçka e re, ajo është një bisedë e re. Trajtoje si të tillë.

Gjëja më e guximshme që mund të bësh në një marrëdhënie është të thuash atë që të frikëson. Jo për të lënduar. Jo për të fituar. Por sepse marrëdhënia e meriton të vërtetën, edhe kur e vërteta është e sikletshme.

Thuaje atë që është e vështirë. Thuaje me kujdes. Thuaje para se heshtja ta thotë në vendin tënd.