Lojëzimi: aplikimi i mekanizmave të lojës (nivele, sfida, unaza reagimi, shpërblime) në situata reale që vështirësia të mos ndihet si ndëshkim por si ni nivel që ia vlen me u mund.
E shoh jetën si lojë.
Jo në kuptimin banal. Në kuptimin strategjik.
Ni lojë me nivele dhe sfida. Ni lojë ku si luen rëndësi ka ma shumë se çka të jepet. Ni lojë ku mentaliteti i duhun e përcakton rezultatin.
Csíkszentmihályi e hartoi zonën mes mërzisë dhe ankthit. Shumë e lehtë, e lëshon. Shumë e vështirë, ngrin. Pika e ëmbël osht aty ku sfida të shtyn pak përtej aftësisë aktuale. Kët e bajnë lojërat e mira. Kët e synon mentaliteti i lojës.
Kapitulli IPerspektiva e lojës
Kur e sheh jetën si lojë, gjithçka ndryshon.
Pengesat bëhen nivele me u mund. Problemet bëhen enigma me u zgjidhë. Pengesat bëhen mundësi me zhvillu aftësi.
Kjo nuk osht mohim i vështirësisë. Osht rifrejmim i vështirësisë në diçka të punishshme.
Lojërat supozohet me qenë sfiduese. Kjo osht çka i bën tërheqëse. Ni lojë pa sfidë osht e mërzitshme. Sfida osht pika.
Kapitulli IIMentaliteti mbi rrethanën
Ja parimi kryesor.
Si merresh me situatën osht ma e rëndësishme se vetë situata.
Dy persona mundin me përballu të njëjtën rrethanë dhe me pasë rezultate plotësisht të ndryshme. Jo sepse njëri ka ma shumë fat. Sepse njëri i afrohet si ni lojë me u lujt ndërsa tjetri i afrohet si ni katastrofë me u vujt.
Situata osht vetëm material i papërpunuem. Mentaliteti yt përcakton çka ndërton me të.
Kapitulli IIILidhja trup-mendje
Gjendja jote mendore ndikon në gjendjen fizike.
Ni mentalitet pozitiv krijon qëndrueshmëri fizike. Ni mentalitet negativ krijon dobësi fizike.
Kjo nuk osht mendim ezoterik. Kjo osht shkencë e dokumentueme. Hormonet e stresit, funksioni imunitar, shkalla e shërimit — të gjitha ndikohen nga gjendja mendore.
Kur i afrohesh jetës si lojë, e ul stresin që ta dëmton trupin dhe mendjen. Sfida osht ende aty. Por osht ni sfidë me u angazhu, jo ni kërcënim me u mbijetue.
Kapitulli IVGjetja e rrugëdaljes
Çdo sistem ka përjashtime.
Çdo rregull ka raste limite. Çdo situatë kufizuese ka rrugëdalje që krijuesit e rregullave i parashikuen por nuk mundën me i eliminue.
Perspektiva e lojës të bën me kërku këto rrugëdalje.
Në vend se me pranu që diçka osht e pamundshme, pyet: si e kanë ba kët tjerët? Cila osht rruga jokonvencionale? Ku osht boshllëku në sistem? (E lidhur: Shkruaje.)
Lojtarët kërkojnë mënyra me fitu. Viktimat i pranojnë kufizimet si të dhâna.
Kapitulli VKuptimi si karburant
Lojërat pa aksion janë të mërzitshme.
Të duhet diçka që ka rëndësi. Ni qëllim. Ni synim. Ni kuptim ma i thellë që e bën përpjekjen me ia vlejt. (Eksploro ma shumë rreth Sistemet ditore.)
Kjo vlen për lojërat dhe për jetën.
Pa kuptim, nuk ke arsye me shku përpara përmes vështirësisë. Pa synim, sfidat ndihen si vujtje e kotë. Pa ni qëllim, nuk ka për çka me lujt.
Gjeje kuptimin tënd së pari. Pastaj loja bëhet e vlefshme me u lujt.
Shpërblimet e jashtme të nisin. Rrallë të mbajnë. Kënaqësia e zgjidhjes së ni problemi të vështirë, krenaria e heshtur kur shfaqesh përsëri kur nuk kishe qejf: këto nuk skadojnë. Dizajnoje lojën tënde që këto me qenë ato për të cilat luen.
Kapitulli VIProblemi i mediave
Mentaliteti yt ndikohet nga çka konsumon.
Lajmet negative konstante krijojnë ni kornizë mendore negative. E bajnë botën me dukë ma armiqësore, ma të rrezikshme, ma pa shpresë se sa osht në të vërtetë.
Kjo e shkatërron mentalitetin e lojës.
Lojtarët duhët me besu se fitimi osht i mundshëm. Negativiteti konstant e minon atë besim.
Mbroje çka lejon në mendjen tënde. Loja kërkon ni gjendje të caktueme mendore. Mbroje atë gjendje nga ndotja.
Kapitulli VIIVizualizimi
Para se me u përballu me ni sfidë, vizualizoje suksesin.
Shife veten si e menaxhon. Shife veten si gjen zgjidhje. Shife veten në anën tjetër, pasi ke mundu kët nivel.
Kjo nuk osht magji. Kjo osht përgatitje mendore.
Sportistët e përdorin vizualizimin sepse funksionon. E përgatit mendjen për performancë. Krijon rrugë neurale për sukses para se sfida me fillu.
Luje nivelin në mendjen tënde së pari. Pastaj luje në realitet.
Kapitulli VIIIShpresa dhe guximi
Loja kërkon shpresë.
Jo optimizëm naiv. Shpresë të bazueme në besimin se zgjidhjet ekzistojnë dhe ti munesh me i gjet.
Loja kërkon guxim.
Jo mungesë frike. Guxim që vepron pavarësisht frikës. Guxim që angazhohet me sfidën në vend se me e shmangu.
Shpresa dhe guximi nuk janë vetëm ndjenja të mira. Janë domosdoshmëri praktike me e lujt lojën mirë.
Kapitulli IXRritja përmes vështirësisë
Çdo vështirësi përmban rritje.
Perspektiva e lojës kërkon kët rritje. Çfarë aftësie po mëson ky nivel? Çfarë kapaciteti po zhvillohet? Çka po bëhem duke u përballu me kët?
Kjo e transformon vështirësinë nga armik në mësues.
Nivelet e vështira janë aty ku ndodh përparimi i vërtetë. Nivelet e lehta janë vetëm mirëmbajtje. Nivelet e vështira janë aty ku ngrihesh.
Nuk mundesh me u fokusue në rritje kur po lufton për stabilitet bazik. Maslow e vërejti kët në 1943 dhe ende osht e vërtetë. Kuptoje në cilin nivel të hierarkisë po luen në të vërtetë — jo në cilin mendon se duhët me qenë.
Kapitulli XAgjencia e lojtarit
Perspektiva e lojës të jep agjenci.
Nuk je viktimë e rrethanave. Je ni lojtar që merr vendime. Çdo situatë ofron mundësi. Çdo moment ofron vendime.
Kjo agjenci osht e fuqishme.
Do me thanë se nuk je kurrë plotësisht i pafuqishëm. Gjithmonë ka ni lëvizje me u ba. Edhe në situatat ma të këqija, gjithmonë ka diçka në kontrollin tënd.
Gjeje. Përdore. Luje lojën.
Kapitulli XILoja e pafundme
Jeta nuk osht ni lojë e fundme me ni pikë përfundimtare.
Osht ni lojë e pafundme ku qëllimi osht me vazhdua me lujt mirë. Me vazhdua me u rrit. Me vazhdua me u angazhu me çdo sfidë që del.
Nuk ka nivel final ku ke fitu përgjithmonë. Ka vetëm nivelin e radhës dhe qasjen tënde ndaj tij.
Kjo osht çliruese. Presioni i fitores përfundimtare tretet. Ka vetëm kët moment dhe si e luen.
Kapitulli XIIJi AI NJËRI
AI NJËRI e luen lojën.
Nuk ankohet për vështirësinë e nivelit. Nuk dëshiron sfida ma të lehta. Nuk rrin jashtë sepse loja osht e vështirë.
AI NJËRI angazhohet. Gjen rrugëdalje. Mban shpresë. Vepron me guxim. Rritet përmes vështirësisë.
Si merresh me situatën osht ma e rëndësishme se vetë situata.
Çdo sfidë osht ni nivel. Çdo problem osht ni enigmë. Çdo pengesë osht ni mundësi me demonstrue prej çka je ba.
Ji ai njëri që luen me fitu.
Ji ai njëri që gjen rrugëdaljet.
Ji ai njëri që e trajton jetën si loja që osht.
Dhe luje mirë.
---
Gati ta vesh në praktikë? Vlerëso sistemin tënd të disiplinës ditore dhe shiko ku qëndroni vërtet.
Kapitulli XIIISources
- Csíkszentmihályi, M. (1990). Flow: The Psychology of Optimal Experience. Harper & Row. https://www.harpercollins.com/products/flow-mihaly-csikszentmihalyi
- Deci, E. L., & Ryan, R. M. (2000). "The 'What' and 'Why' of Goal Pursuits: Human Needs and the Self-Determination of Behavior." Psychological Inquiry, 11(4), 227–268. https://doi.org/10.1207/S15327965PLI1104_01
- McGonigal, J. (2011). Reality Is Broken: Why Games Make Us Better and How They Can Change the World. Penguin Press. https://janemcgonigal.com/read-it/
---
Images: Flow state diagram by Oliverbeatson via Wikimedia Commons (public domain). Motivation diagram by W Huitt via Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0). Maslow's hierarchy via Wikimedia Commons (CC BY-SA 3.0).
