Potenciali nuk është kompliment. Është barrë. Hendeku midis asaj se kush je dhe asaj se kush mund të ishe është gjëja më e rëndë që mban mbi supe. Dhe sa më gjatë e mban pa e mbyllur atë hendek, aq më e rëndë bëhet.
Potenciali i parealizuar është pesha psikologjike që krijohet kur një person është i vetëdijshëm për aftësitë e veta por ende nuk ka vepruar sipas tyre — një hendek midis aftësisë së perceptuar dhe performancës reale që thellohet me kalimin e kohës sa më shumë mbetet pa u adresuar.
Të gjithë duan të të tregojnë për potencialin tënd. Mësuesit e thanë. Prindërit e thanë. Miqtë e thonë. "Ke kaq shumë potencial." E kishin fjalën si inkurajim. Por ajo që po thoshin në të vërtetë ishte: ti ende nuk je aty. Dhe ti e di.
Ky dijeni është pesha. Të rri sipër në orën dy të natës kur shtëpia është e qetë. Shfaqet kur sheh dikë duke bërë atë gjë që the se do ta bëje. Të pëshpërit kur arrin diçka të mirë por e di që mund të kishe bërë diçka të madhe. Potenciali është fantazma e një jete që ende nuk e ke jetuar, dhe të ndjek proporcionalisht me sa mbetet e papërdorur.
Nuk po e them këtë që të të bëj të ndihesh keq. Po e them sepse të shtirësh sikur nuk ekziston nuk e bën më të lehtë. Ta emërtosh po.
Kurthi i "Ndonjëherë"
Potenciali e do fjalën ndonjëherë. Ndonjëherë do të filloj. Ndonjëherë do të angazhohem. Ndonjëherë do të bëhem personi që e di se mund të jem. Ndonjëherë është vendi ku potenciali vdes. Sepse ndonjëherë nuk është ditë. Është fantazi. Dhe fantazitë nuk kërkojnë asnjë përpjekje reale. (Eksploro më shumë rreth Vetëvlerësimit.)
Humba vite në ndonjëherë. E dija se për çfarë isha i aftë. E ndija. Ai ndjesi është dehëse, por edhe toksike. Sepse ndjesia e potencialit imiton ndjenjën e arritjes pa kërkuar asnjë nga puna. Mund të ulesh në një dhomë duke ditur se mund të ndërtosh diçka të jashtëzakonshme dhe të marrësh një dozë dopamine vetëm nga dijenia.
Por dijenia dhe veprimi jetojnë në universe të ndryshme. Dhe distanca midis tyre matet me veprime, jo me qëllime.
Njerëzit që e mbyllin hendekun midis potencialit dhe performancës nuk janë më të talentuarit. Janë më të pamëshirshmit. Janë ata që u lodhën nga pesha dhe vendosën të bëjnë diçka për të. Jo të mendojnë për të. Jo të planifikojnë për të. Jo të lexojnë edhe një libër tjetër për të. Të bëjnë diçka për të.
E mbaj mend momentin e saktë kur m'u ngjit në fyt potenciali im. Po e shikoja jetën time nga jashtë, si një investitor që vlerëson një portofol. Pasuritë ishin aty. Inteligjenca, shtytja, vizioni. Por kthimet ishin të mjerueshme. Jo sepse tregu ishte i keq. Sepse menaxheri i fondit ishte dembel. Menaxheri i fondit isha unë.
Ai vlerësim i sinqertë ishte fillimi i gjithçkaje.
Inventari i sinqertë
Nëse do të ndalosh së mbajturi peshën e potencialit, duhet të bësh diçka të pakëndshme. Duhet të shohësh ku në të vërtetë ndodhesh. Jo ku mendon se ndodhesh. Jo ku u thua të tjerëve se ndodhesh. Ku në të vërtetë ndodhesh.
Shëndeti yt. Financat e tua. Marrëdhëniet e tua. Zakonet e përditshme. Prodhimi yt. Shikoji me të njëjtën objektivitet që do ta kishe për të vlerësuar jetën e dikujt tjetër. Pa justifikime. Pa kontekst. Pa "por ti nuk e kupton situatën time." Vetëm të dhënat e zhveshura.
E bëra këtë inventar tre vjet më parë dhe ishte brutale. Isha në formë të pranueshme por jo në formën për të cilën isha i aftë. Fitoja para të mira por nuk po ndërtoja pasuri reale. Kisha marrëdhënie por nuk isha vërtet i pranishëm në to. Isha produktiv por shpenzoja shumicën e energjisë për gjëra që nuk kishin rëndësi.
Potenciali ishte i madh. Realizimi ishte mesatar. Dhe hendeku midis këtyre dy gjërave po më hante nga brenda në mënyra që kisha qenë shumë i zënë për t'i vënë re.
Ai inventar është hapi i parë. Jo sepse ndihesh mirë. Nuk ndihesh. Ndihesh tmerrësisht. Por pesha që mban nuk është vetëm potencial. Është mohimi i hendekut. Kur e emërton hendekun, pesha kalon nga dërrmuse në motivuese. Ndalon së qeni barrë dhe fillon të bëhet busull.
Kthimi i peshës në karburant
Pesha e potencialit nuk zhduket. Dua ta bëj të qartë. Nuk e mbyll kurrë plotësisht hendekun sepse ndërsa rritesh, kapaciteti yt rritet bashkë me ty. Gjithmonë ka më shumë. Por marrëdhënia që ke me atë peshë mund të ndryshojë.
Tani, për shumicën prej jush, pesha është paralizuese. Ju bën të ndiheni të pamjaftueshëm. Ju bën të krahasoni veten me njerëz që filluan më herët, patën më shumë fat, ose patën më pak pengesa. Ju bën të urreni aftësitë tuaja sepse ju kujtojnë çfarë nuk po bëni me to.
Por e njëjta peshë, e rikuadëruar, është karburant raketash. Shqetësimi i potencialit të parealizuar nuk është armiku yt. Është mekanizmi më i sinqertë i reagimit që ke. Është vetja jote më e lartë duke të trokitur në sup dhe duke thënë: ti je i aftë për më shumë se kjo dhe e dimë të dy.
Ndalova së ikuri nga ai shqetësim dhe fillova ta përdor. Çdo mëngjes kur e ndiej hendekun midis aty ku jam dhe aty ku e di se duhet të jem, e kanalizoj në punë. Jo në vetëmëshirë. Jo në planifikim. Në punë. Pompat. Shkrimin. Ndërtimin. Krijimin. Çdo veprim e mbyll hendekun për një fraksion. Dhe fraksionet, të grumbulluara çdo ditë, bëhen transformime. (E lidhur: "Disiplina e bazuar në identitet: Pse kush je ka më shumë rëndësi se çfarë bën".)
Nuk të është dhënë ky potencial për ta çuar dëm. Nuk të është dhënë kjo vetëdije për atë se çfarë mund të ishe vetëm për të torturuar veten. Të është dhënë si lëndë e parë. Dhe lënda e parë nuk vlen asgjë derisa dikush bën diçka me të. (E lidhur: Trashëgimia është ditore.)
Ai dikush je ti. Jo ti i së ardhmes. Ti i tanishmja. Ai që po lexon këtë fjali tani.
Pesha e potencialit është reale. Është e rëndë. Dhe mënyra e vetme për ta bërë më të lehtë është të fillosh ta kthesh në rezultate. Një ditë në një kohë. Një veprim në një kohë. Një premtim i mbajtur në një kohë.
Mos e quaj dhuratë. Quaje përgjegjësi.
Dhe pastaj nisu punës.
---
Gati ta vësh në praktikë? Mat ndryshimin tënd të identitetit dhe shiko ku qëndron vërtet.
Burime
- Baumeister, R. F., & Tierney, J. (2011). Willpower: Rediscovering the Greatest Human Strength. Penguin Press. Kërkime mbi dështimin e vetërregullimit dhe hendekun midis qëllimit dhe veprimit. https://www.penguinrandomhouse.com/books/307740/willpower-by-roy-f-baumeister-and-john-tierney/
- Duckworth, A. (2016). Grit: The Power of Passion and Perseverance. Scribner. Dokumenton pse pamëshirësia — jo talenti — parashikon kush e mbyll hendekun midis potencialit dhe arritjes. https://angeladuckworth.com/grit-book/
- Higgins, E. T. (1987). Self-discrepancy: A theory relating self and affect. Psychological Review, 94(3), 319–340. Studimi themelor mbi mënyrën se si hendeku midis vetes reale dhe vetes ideale krijon stres të vazhdueshëm psikologjik. https://psycnet.apa.org/doi/10.1037/0033-295X.94.3.319
