Pse shumica e njerezve ne te vertete nuk kane vlera
Pyete dike cilat jane vlerat e tyre dhe do te marresh nje pergjigje te mesueme. Sinqeriteti. Familja. Puna e forte. Miresjellja. Duken te drejta. Ndihen te sigurta. Dhe shumicen e kohes, jane komplet te patestuara.
Ja e verteta: shumica e njerezve kurre nuk i kane zgjedhur vlerat e tyre. I kane perthith. Nga prinderit. Nga feja. Nga cdo kulture qe i ka shperblyer ose ndeshkuar duke u rrite. Vlerat qe pretendojne shpesh jane vetem zakone te veshura me gjuhe morale.
E din qe dikush ka vlera te verteta kur ato vlera i kushtojne dicka. Kur e thone te verteten dhe e humbin marreveshjen. Kur largohen nga parate sepse u kerkonte te komprometoheshin. Kur thone jo ndaj dicke qe te gjithe te tjeret i thane po, dhe qendrojne vetem pa u dridhur.
Nje vlere qe kurre nuk eshte testuar nuk eshte vlere. Eshte teori.
Vlerat kundrejt preferencave kundrejt aspiratave
Njerezit i ngatrrojne tre gjera vazhdimisht:
- Preferencat jane gjera qe te pelqejne kur jane te pershtatshme. "E vleresoj shendetin" nuk do te thote asgje nese e len palestrën sa here qe jeta behet e zene.
- Aspiratat jane gjera per te cilat do te doje te qendroje. "E vleresoj guximin" eshte e pakuptimte nese hesht sa here qe deshmon dicka te gabuar.
- Vlerat jane gjera qe i zgjedh kur cmimi eshte real. E thu te verteten kur genjeshtra do te te mbronte. E mban fjalen kur ta thyeje do te ishte me e lehte. E mban vijën kur te gjithe rreth teje perkulen.
Ndryshimi eshte i thjeshte. Preferencat zhduken nen presion. Aspirattat shemben nen cmim. Vlerat mbajne.
Nese don t'i dish vlerat e tua te verteta, mos shiko cfare thu. Shiko cfare ben kur eshte e veshtire, e papershtatshme, ose e dhimbshme. Kjo eshte e vetmja prove qe ka rendesi.
Testi i funeralit: per cfare don te te kujtojne?
Ky eshte ushtrimi i pare. Eshte i sikletshëm me qellim.
Imagjino funeralin tend. Tre persona flasin: dikush nga familja, dikush nga puna, dhe miku yt me i ngushte. Cfare don qe secili te thote? Jo cfare tingëllon mire. Cfare ne te vertete don qe te besojne sinqerisht per ty?
Shkruaje. Ji specifik. Jo "Ishte njeri i mire." Kjo nuk do te thote asgje. Provo:
- "Kurre nuk beri nje premtim qe nuk e mbajti."
- "Ta thoshte te verteten edhe kur ishte e veshtire per te degjuar."
- "Ishte aty per femijet e tij cdo dite, jo vetem kur ishte e lehte."
- "Ndertoi dicka te vertete dhe kurre nuk priti shteg te shkurter."
Tash shiko cfare shkrove. Temat ne ato deklarata jane vlerat e tua te verteta. Jo ato ne poster. Ato qe te interesojne ne nivelin me te thelle.
Nese ka nje hendek mes asaj qe shkrove dhe si po jeton tash, ai hendek eshte puna jote.
Testi i presionit: cfare mbieton kur gjithcka shkon keq?
Testi i funeralit te tregon cilat don te jene vlerat e tua. Testi i presionit te tregon cilat ne te vertete jane tash.
Mendo per tre heret e fundit kur ke qene nen presion te vertete. Nje konflikt. Nje krize financiare. Nje tradhti. Nje moment ku duhej te zgjidhje mes asaj qe ishte e lehte dhe asaj qe ishte e drejte.
Pyete veten:
- A e thash te verteten apo e mbrojta veten?
- A e mbajta fjalen apo gjeta nje justifikim?
- A mora pergjegjesi apo ia hodha fajin dikujt tjeter?
- A e mbajta kufirin apo u perula per te mbajtur paqen?
- A veprova me integritet apo me komoditet?
Pergjigjet e tua zbulojne vlerat e tua operative. Jo ato ne leter. Ato qe e drejtojne jeten tende tash. Disa do te te bejne krenar. Disa jo. Te dyja jane te dobishme.
Thelbi nuk eshte te gjykosh veten. Thelbi eshte te shohesh qarte. Nuk mundesh te ndertosh jete rreth vlerave qe nuk i ke identifikuar sinqerisht.
Filtri i 5 vlerave: si t'i zgjedhesh dhe percaktosh vlerat themelore
Nuk te duhen 15 vlera. Te duhen 5. Pese qe jane panegociueshme. Pese qe do t'i mbrosh kur te kushton para, komoditet, miratim, ose marredhenie.
Hapi 1: Shkruaj 15 vlera qe te rezonojne. Sinqeriteti. Besnikeria. Liria. Disiplina. Guximi. Integriteti. Familja. Rritja. Sherbimi. Pergjegjesia. Kreativiteti. Respekti. Thjeshtesia. Bujaria. Pavaresia. Cfaredo qe te flet.
Hapi 2: Priti ne 10. Hiq ato qe duken mire por kurre nuk ke luftu per to.
Hapi 3: Priti ne 5. Per secilen vlere qe mbetet, pyet: "A do te sakrifikoja para, komoditet, ose miratim per ta mbroju kete?" Nese pergjigja e sinqerte eshte jo, largohet.
Hapi 4: Percakto secilen vlere ne nje fjali veprimi. Jo nje perkufizim fjalori. Nje perkufizim sjelljes.
- Sinqeriteti: "E them te verteten edhe kur me ben te dukem keq."
- Disiplina: "E bej ate qe jam zotuem pavaresisht si ndihem."
- Besnikeria: "I mbroj njerezit qe dua kur nuk jane ne dhome."
- Pergjegjesia: "I pranoj deshtimet e mia publikisht dhe i rregulloj pa justifikime."
- Guximi: "Veproj sipas asaj qe besoj se eshte e drejte edhe kur qendroj vetem."
Shkruaji 5 vlerat e tua dhe perkufizimet ne nje kartele. Mbaje ku do ta shohesh perdite. Kjo nuk eshte dekorim. Ky eshte sistemi yt operativ.
Ndertimi i vendimeve rreth vlerave te tua
Vlerat jane te padobishme nese nuk e ndryshojne si i merr vendimet. Ja si t'i vesh ne pune.
Para cdo vendimi te madh, kaloje permes filtrit te 5 vlerave:
- A perputhet kjo me vlerat e mia apo i thyen?
- Nese e zgjedh kete, a mund te shikoj listen e vlerave dhe te ndihem i paster?
- A po e zgjedh kete sepse eshte e drejte, apo sepse eshte e lehte?
Kjo vlen per gjithcka. Ofertat e punes. Marredheniet. Marreveshjet e biznesit. Si pergjigesh ne konflikt. Si e shpenzon kohen. Kush e mban afer.
Shembull: Dikush te ofron nje mundesi biznesi qe do te te sjelle shume para por kerkon te mashtrosh klientet. Vlerat e tua thone sinqeritet dhe integritet. Vendimi eshte tashme i marre. Thu jo. Nuk negociove me vlerat e tua.
Shembull: Nje mik te kerkon te genjesh per te. Vlerat e tua thone besnikeri dhe sinqeritet. Keto te dyja jane ne tension. Ketu kane rendesi perkufizimet. Nese perkufizimi yt i besnikirise eshte "I mbroj njerezit qe dua," kjo mund te nenkuptoje t'i mbrosh nga pasojat e panderesise se tyre duke refuzuar te marresh pjese. Vlerat te japin nje kornize. Nuk e eliminojne veshtresine. Por e eliminojne konfuzionin.
Zotuhu ta kalosh cdo vendim te rendesishem permes filtrit tend per 90 dite. Pas 90 ditesh, vlerat e tua do te ndalojne se jane nje liste dhe do te fillojne te behen reflekse.
Cfare ndodh kur i thyen vlerat e tua
Do t'i thyesh. Te gjithe e bejne. Pyetja eshte cfare ben me pas.
Kur vepron kunder vlerave te tua, e ndien menjehere. Faj. Turp. Nje ndjenje qe dicka nuk eshte ne rregull. Shumica e njerezve e varrosin ate ndjenje. Racionalizojne. E shpjegojne. Pretendojne qe nuk ka ndodhur.
Mos e bej ate. Ne vend te kesaj:
- Emeroje. "E thyeva vleren time te sinqeritetit kur ekzagjerova per te dukur me mire."
- Pranoj. Pa justifikime. Pa fajsim. Vetem fakti.
- Riparoje. Nese dikush u prek, kthehu dhe rregulloje.
- Rizotuhu. Thuaje vleren tend me ze te larte. Kujtoi vetes pse ka rendesi.
Kjo nuk ka te beje me perfeksionin. Perfeksioni eshte kurthe. Ka te beje me shpejtesine e korrigjimit. Personi me vlera te forta nuk eshte dikush qe kurre nuk deshton. Eshte dikush qe e kap deshtimin shpejt dhe kthehet ne qender pa nje histori te gjate se pse ishte i justifikuar.
Vlerat e tua jane busull. Kur devijon, rikalibrohu. Mos e hidh busullen sepse humbe rrugen njehere.