Kurthi i përpjekjes për t’i kënaqur të gjithë

Përpjekja për t’i kënaqur të gjithë nuk është mirësi

Njerëzit e mirë japin sepse dëshirojnë. Ata që përpiqen t’i kënaqin të gjithë japin sepse ndihen të detyruar. Dallimi nuk është te veprimi. Është te motivi.

Mirësia thotë: «Dua të të ndihmoj sepse të kam për zemër.»

Përpjekja për t’i kënaqur të tjerët thotë: «Duhet të të ndihmoj, përndryshe do të largohesh, do të zemërohesh ose do të mendosh më pak për mua.»

Njëra është dhuratë. Tjetra është shkëmbim me kusht. Dhe shkëmbimet me kusht ndërtojnë mëri, jo marrëdhënie.

Shenja se po përpiqesh t’i kënaqësh të tjerët, jo se po tregon mirësi:

• Thua po ndërsa përbrenda ndien jo.
• Ndihesh i rraskapitur pas ndërveprimeve shoqërore sepse gjatë gjithë kohës po luaje një rol.
• Kërkon ndjesë për gjëra që nuk janë faji yt.
• E ndryshon mendimin në varësi të njerëzve që janë të pranishëm.
• Ndien mëri ndaj njerëzve që ndihmon sepse «nuk ta kthejnë kurrë».

Mëria është shenja dalluese. Nëse do të jepje me sinqeritet, nuk do të kishe llogari për të mbajtur.

Ku filloi ky model sjelljeje

Përpjekja për t’i kënaqur të gjithë është një strategji mbijetese e fëmijërisë. E mësove në një shtëpi ku dashuria kishte kushte.

Ndoshta dashuria ishte e pranishme kur silleshe mirë, ndihmoje, rrije i qetë ose pajtoheshe me të tjerët. Ndoshta konflikti nënkuptonte ndëshkim ose tërheqje të afeksionit. Ndoshta kishe një prind emocionet e të cilit duhej t’i menaxhoje, ndaj u bëre ekspert në dallimin e atmosferës dhe në përshtatjen e vetes për ta ruajtur qetësinë.

Mësimi ishte i thjeshtë: vetja jote e vërtetë nuk mjafton. Versioni yt që luan rol, përshtatet dhe i parashikon nevojat e të tjerëve është ai që lejohet të qëndrojë.

Kështu u bëre ai version. Dhe e përvetësove aq mirë, sa harrove se dikur kishte pasur një tjetër nën të.

Tani, si i rritur, bën të njëjtën gjë në çdo marrëdhënie. I jep formë vetes sipas tjetrit. E pasqyron atë. Jep atë që mendon se dëshiron dhe fsheh atë që mendon se do ta refuzojë. Dhe e quan dashuri. Nuk është dashuri. Është frikë që mban një maskë bujarie.

Çfarë po të kushton realisht

Përpjekja për t’i kënaqur të gjithë ka një çmim. Thjesht nuk e sheh sepse je tepër i zënë duke e paguar.

Marrëdhëniet e tua janë të zbrazëta. Njerëzit nuk e njohin veten tënde të vërtetë. Njohin versionin e përzgjedhur, që pajtohet me gjithçka, të cilin ua paraqet. Prandaj, kur thonë se të duan, fjalët nuk të prekin. Sepse diku brenda vetes e di se duan rolin, jo personin.

Zemërimi yt po del tërthorazi. Çdo «jo» e shtypur bëhet mëri e heshtur. Nuk shpërthen, por gërryhesh. Agresivitet i tërthortë, tërheqje emocionale, sarkazëm që lëndon. Zemërimi duhet të dalë diku.

Trupi yt po i mban shënim pasojat. Tension i vazhdueshëm, dhimbje koke, lodhje, probleme me tretjen. Trupi yt e përthith çdo «po» që thotë goja ndërsa përbrenda bërtet «jo».

Nuk e di kush je. Pas vitesh duke qenë ai që u nevojitet të gjithëve, e ke humbur lidhjen me parapëlqimet, dëshirat dhe mendimet e tua. Pyete veten çfarë do për darkë dhe përgjigjja e sinqertë mund të jetë: «Nuk e di.»

Çmimi më i dhimbshëm është ky: e braktise veten që të mos të braktisnin të tjerët. Dhe funksionoi. Ata qëndruan. Por ti u largove.

Si të ndalosh

Të ndalosh së përpjekuri për t’i kënaqur të gjithë nuk do të thotë të bëhesh egoist. Do të thotë të bëhesh i sinqertë.

Fillo me refuzime të vogla. Nuk ke nevojë ta ndryshosh gjithë jetën brenda natës. Refuzo një gjë këtë javë që zakonisht do ta pranoje nga ndjenja e fajit. Një ftesë për darkë. Një nder. Një detyrë shtesë në punë. Ndjeje parehatinë. Përballoje. Ky është i gjithë ushtrimi.

Ndalo pak përpara se të përgjigjesh. Kur dikush të kërkon diçka, mos u përgjigj menjëherë. Thuaj: «Më lër ta mendoj.» Kjo krijon hapësirë mes kërkesës dhe «po»-së sate automatike. Në atë hapësirë mund të kontrollosh: a dua realisht ta bëj këtë?

Lejoji njerëzit të zhgënjehen. Kjo është pjesa më e vështirë. Zhgënjimi i tyre do t’i aktivizojë mekanizmat e tu të mbijetesës. Truri yt do të bërtasë se po të braktisin. Por zhgënjimi i dikujt nga ti nuk është e njëjta gjë si largimi i tij. Të rriturit mund ta përballojnë një jo. Nëse nuk munden, kjo të jep informacion për ta, jo për ty.

Ushtrohu t’i shprehësh parapëlqimet. Kur dikush pyet «Ku dëshiron të hamë?», përgjigju me një mendim të vërtetë. Jo «Për mua njësoj është» apo «Si të duash ti». Zgjidh një vend. Thuaje. Kështu e ushtron sërish aftësinë për të qenë vetvetja.

Çdo «jo» e sinqertë është një votë për personin që je nën rolin që luan. Jep mjaftueshëm vota dhe ai person fillon të dalë në pah.