Lidhje ankthioze apo shmangëse? Shenjat dhe përmirësimi

Lidhja ankthioze dhe ajo shmangëse përshkruajnë dy përgjigje ndaj pasigurisë. Përgjigjja ankthioze kërkon afërsi dhe siguri, duke vëzhguar shenjat e refuzimit; përgjigjja shmangëse krijon distancë, i zvogëlon nevojat dhe mbron pavarësinë. Këto janë prirje në dy përmasa, jo diagnoza ose lloje të përhershme personaliteti. Një person mund të ketë vlera të larta në të dyja, të ulëta në të dyja ose të reagojë ndryshe në marrëdhënie të ndryshme.

Pyetja e dobishme nuk është vetëm cila etiketë të përshtatet. Pyet: «Çfarë ndodh kur afërsia duket e pasigurt dhe çfarë vjen më pas?»

Gjuha e lidhjes emocionale duhet ta bëjë më të lehtë ndryshimin e një modeli. Nuk duhet të justifikojë sjellje të dëmshme, të diagnostikojë një partner nga disa mesazhe ose ta kthejë çdo nevojë për hapësirë në shmangie.

A jam ankthioz apo shmangës në marrëdhënie?

Përdore krahasimin mes lidhjes ankthioze dhe shmangëse për të shqyrtuar reagimin tënd të përsëritur ndaj stresit në marrëdhënie. Përgjigjja ankthioze përpiqet ta ulë pasigurinë përmes më shumë kontakti. Përgjigjja shmangëse përpiqet ta ulë presionin përmes më shumë distance. Të dyja mund të jenë përpjekje të kuptueshme për t’u ndier i sigurt dhe të dyja mund të krijojnë probleme kur bëhen të ngurta.

Një rresht i tabelës nuk është verdikt. Kërkesa për siguri mund të jetë e arsyeshme. Pushimi gjatë një debati të ndezur mund të jetë veprim i përgjegjshëm. Modeli bëhet i rëndësishëm kur përgjigjja është e shpeshtë, jashtë përpjesëtimit dhe e kushtueshme në situata të ndryshme. Mos e braktis veten (anglisht) të ndihmon ta ndash një nevojë të ligjshme nga sjellja mbrojtëse që përdor për ta fshehur.

Për një shqyrtim më të thellë, përdor Udhëzuesin e modeleve të lidhjes (anglisht). Faqet e posaçme për shenjat e lidhjes ankthioze (anglisht) dhe shenjat e lidhjes shmangëse (anglisht) e shqyrtojnë secilën anë më hollësisht; kjo faqe përqendrohet te krahasimi dhe përmirësimi i ndërveprimit.

A janë stilet e lidhjes lloje të pandryshueshme?

Jo. Studimet bashkëkohore për lidhjen ankthioze dhe shmangëse shpesh matin dy përmasa të vazhdueshme: ankthin dhe shmangien në lidhje. Ankthi lidhet me pyetjen nëse një person i rëndësishëm do të jetë i pranishëm dhe i gatshëm të përgjigjet. Shmangia lidhet me parehatinë nga varësia, afërsia intime ose mbështetja te një person tjetër.

Ky model krijon katër zona të përafërta, por vlerat kanë më shumë rëndësi se kategoritë:

• Më pak ankth, më pak shmangie: funksionim më i sigurt.
• Më shumë ankth, më pak shmangie: model më ankthioz ose më i preokupuar me lidhjen.
• Më pak ankth, më shumë shmangie: model më distancues ose shmangës.
• Më shumë ankth, më shumë shmangie: model me frikë, që mund të kalojë nga kërkimi i afërsisë te tërheqja.

Kujdesi i marrë herët mund të ndikojë në këto pritshmëri, por «u përcaktua në fëmijëri» është pohim tepër përcaktues. Marrëdhëniet e mëvonshme, stresi, humbja, terapia dhe përpjekjet e përsëritura për pajtim mund të ndikojnë gjithashtu në sa i sigurt ndihet një person. Studimet gjejnë si qëndrueshmëri relative, ashtu edhe ndryshime domethënëse brenda të njëjtit person me kalimin e kohës.

Prandaj, shifrat 56% lidhje e sigurt, 25% shmangëse dhe 19% ankthioze nga anketa me ndikim e Hazan dhe Shaver në një gazetë në vitin 1987 nuk duhen trajtuar si regjistrim i përjetshëm i popullsisë. Studimi ndihmoi në krijimin e fushës së kërkimit për lidhjen romantike te të rriturit; nuk tregon përhapjen e sotme në çdo vend, grupmoshë ose kontekst marrëdhënieje.

Çfarë është cikli ankthioz-shmangës?

Cikli ankthioz-shmangës është një rreth reagimesh ku kërkimi i afërsisë nga njëri shton presionin te tjetri dhe tërheqja që pason shton alarmin te i pari. Në lidhjen ankthioze dhe shmangëse, çdo sjellje mbrojtëse mund të bëhet nxitëse e reagimit të tjetrit. Ky cikël mund të ndodhë pa pasur asnjëri qëllim të lëndojë.

Ja një shembull hap pas hapi:

1. Njëri partner hesht pas një dite të vështirë.
2. Partneri më ankthioz e interpreton heshtjen si rrezik për marrëdhënien dhe pyet disa herë çfarë nuk shkon.
3. Partneri më shmangës i përjeton pyetjet si presion dhe jep përgjigje më të shkurtra ose largohet.
4. Distanca tani duket si provë braktisjeje, ndaj kërkimi i afërsisë shtohet.
5. Kërkimi i afërsisë tani duket si provë se afërsia heq pavarësinë, ndaj tërheqja shtohet.

Problemi i menjëhershëm është cikli. Të thuash «ti je shmangës» ose «ti je tepër kërkues» zakonisht e forcon, sepse etiketa kthehet në akuzë. Përshkruaj sjelljen që mund të vërehet: «Kur ndaluam së foluri pa përcaktuar kohën e rikthimit, u ndjeva i pasigurt dhe dërgova pesë mesazhe. Pastaj ti qëndrove larg më gjatë.»

Njerëzit ankthiozë dhe shmangës nuk «tërhiqen» pashmangshëm nga njëri-tjetri dhe intensiteti nuk provon një përputhje të veçantë të stileve të lidhjes. Formimi i çifteve dhe rezultatet e marrëdhënies varen nga të dy njerëzit, konteksti dhe veprimet e tyre të përsëritura. Etiketa parashikon më pak sesa sjellja që e ndjek.

Si mund ta ndërpresë secili model ciklin?

Ndërprite ciklin ankthioz-shmangës duke zëvendësuar reagimin automatik mbrojtës me një përgjigje më të vogël e të shprehur qartë. Ana ankthioze ushtron tolerimin e një sasie të përcaktuar pasigurie. Ana shmangëse ushtron dhënien e qartësisë pa hequr dorë nga pavarësia. Synimi është një veprim i radhës më i sigurt, jo qetësi e përsosur.

Nëse përgjigjja jote është më ankthioze

1. Ndaje faktin nga parashikimi. Shkruaj çfarë ndodhi pa interpretim: «Nuk ka përgjigje prej tre orësh» është fakt; «Po më braktisin» është parashikim.
2. Bëj një kërkesë të qartë. Kërko informacion ose siguri drejtpërdrejt, në vend që ta vësh lidhjen në provë, të akuzosh ose të dërgosh mesazhe gjithnjë e më të ngarkuara.
3. Cakto një çast për ta shqyrtuar përsëri. Vendos kur do t’i rikthehesh situatës, në vend që ta kontrollosh vazhdimisht.
4. Mbaj edhe një burim tjetër qetësimi. Kontakto një mik, ec, puno ose provo të orientohesh te e tashmja, pa e bërë partnerin përgjegjësin e vetëm për qetësimin tënd.

Provo: «Heshtja më shqetësoi. Nuk më duhet një bisedë menjëherë, por a mund të më thuash nëse jemi mirë dhe kur mund të flasim?»

Nëse përgjigjja jote është më shmangëse

1. Emërto mbingarkesën para se të zhdukesh. Hapësira respektohet më lehtë kur personi tjetër e di çfarë po ndodh.
2. Përcaktoje pushimin qartë. Jep një orë realiste rikthimi dhe mbaje.
3. Shpreh një ndjenjë ose nevojë. Nuk ke pse të tregosh gjithçka menjëherë; zëvendësoje mbylljen e plotë me një fjali të sinqertë.
4. Dalloje kërkesën nga kontrolli. Nevoja e dikujt tjetër nuk ta heq automatikisht lirinë, edhe pse përsëri mund ta refuzosh kërkesën.

Provo: «Jam i mbingarkuar dhe dua të përgjigjem pa u mbyllur. Më duhen 30 minuta vetëm. Do të kthehem në orën 8:00 dhe do të vazhdojmë.»

Koha e saktë nuk është ajo që sjell ndryshimin. Besueshmëria po. Një pushim dhjetëminutësh që e respekton është më i sigurt se një orë e premtuar, e ndjekur nga dy ditë heshtje. Ti u mëson njerëzve si të të trajtojnë (anglisht) përfshin gjysmën tjetër të marrëveshjes: një kufi kërkon veprime të qëndrueshme që e mbështesin.

Si duket lidhja e sigurt gjatë konfliktit?

Funksionimi i sigurt nuk do të thotë qetësi e vazhdueshme. Është aftësia për t’i bërë nevojat të dukshme, për ta pranuar individualitetin e tjetrit dhe për ta ndrequr marrëdhënien pas një gabimi. Edhe dikush që funksionon në mënyrë të sigurt mund të ndiejë ankth, të ketë nevojë për hapësirë ose ta menaxhojë dobët një bisedë. Dallimi është fleksibiliteti.

Dashuria nuk mjafton (anglisht) shpjegon pse afeksioni pa sjellje të përputhshme, siguri dhe përpjekje për pajtim nuk mund ta mbajë marrëdhënien i vetëm.

Përdor këto katër hapa për ta ndrequr situatën:

1. Vëzhgimi: «Nuk folëm më pas mospajtimit.»
2. Përgjegjësia personale: «Unë këmbëngula për afërsi / u mbylla dhe kjo e përkeqësoi ciklin.»
3. Nevoja: «Kam nevojë për siguri / kohë për ta përpunuar.»
4. Marrëveshja: «Herën tjetër, a mund të përdorim një mesazh dhe një orë të përcaktuar rikthimi?»

Ushtrojeni marrëveshjen kur marrëdhënia është e qetë. Një plan i krijuar gjatë konfliktit është më i vështirë për t’u ndjekur, sepse të dy tashmë po përpiqen të mbrohen. Mos u përkushto plotësisht ndaj dikujt që nuk përkushtohet njësoj (anglisht) të ndihmon të dallosh përpjekjen e ndërsjellë për pajtim nga përpjekja e njëanshme.

Videoja më poshtë jep një këndvështrim për menaxhimin e ankthit dhe nevojën për hapësirë. Trajtoje si material edukativ, jo si diagnozë personale.

Një provë dyjavore për përgjigje më të sigurta

Zgjidh një marrëdhënie mjaft të sigurt për t’u ushtruar. Përdore krahasimin mes lidhjes ankthioze dhe shmangëse si hipotezë, pastaj ndiq një reagim të aktivizuar çdo ditë ose sa herë ndodh. Shëno sjelljen që mund të vërehet, pa supozuar qëllimet, dhe shqyrto shënimet në fund të çdo jave për një rend të përsëritur.

Javën e parë, vetëm vëre dhe shëno. Javën e dytë, përdor një nga shprehjet për pajtim para reagimit të zakonshëm. Qëllimi nuk është ta fshish ankthin ose shmangien në lidhje brenda 14 ditësh. Është të krijosh prova se një përgjigje tjetër është e mundur.

Kur nuk mjaftojnë këshillat për lidhjen emocionale?

Këshillat për lidhjen emocionale nuk janë zgjidhje për abuzimin, kontrollin detyrues, kërcënimet, përndjekjen ose shkeljet e përsëritura të pëlqimit. Mos e interpreto sjelljen e rrezikshme si një stil që duhet ta qetësosh siç duhet. Jepi përparësi sigurisë dhe kërko mbështetje profesionale vendore ose shërbime për dhunën në familje.

Terapia mund të ndihmojë kur i njëjti cikël dëmton vazhdimisht marrëdhëniet, kur konflikti shkakton panik ose mbyllje që nuk arrin ta ndërpresësh, ose kur aktivizohet një traumë e mëparshme. Terapia individuale mund të të ndihmojë ta kuptosh reagimin tënd; terapia në çift mund të ndihmojë vetëm kur të dy mund të marrin pjesë në mënyrë të sigurt dhe të sinqertë.

Udhëzuesi për t’i dhënë vetes kujdesin prindëror që të ka munguar (anglisht) ofron një mënyrë më të gjerë për t’i lidhur nxitësit me nevojat e tanishme. Biseda e vështirë (anglisht) të ndihmon ta përgatitësh diskutimin pasi të dy të jenë më të qetë.

Pyetje të shpeshta

A mund të jetë dikush njëkohësisht ankthioz dhe shmangës?

Po. Ankthi dhe shmangia janë përmasa të veçanta, prandaj një person mund të ketë vlera të larta në të dyja. Mund ta dëshirosh afërsinë dhe të mos i besosh, të kërkosh siguri e pastaj të tërhiqesh ose të shfaqësh modele të ndryshme me njerëz të ndryshëm.

A mund të ndryshojë stili i lidhjes?

Prirjet e lidhjes mund të jenë relativisht të qëndrueshme, por nuk janë të pandryshueshme. Përvoja të reja në marrëdhënie, praktika e qëllimshme, ndryshimet e jetës dhe terapia mund ta ndryshojnë përgjigjen e një personi. Syno sjellje më të sigurta në vend që të përpiqesh të marrësh një etiketë të re të përsosur.

A dështojnë gjithmonë çiftet ankthioz-shmangës?

Jo. Ky kombinim nuk e përcakton rezultatin. Një cikël i ngurtë kërkimi afërsie dhe tërheqjeje ka kosto, por çiftet mund ta përmirësojnë qartësinë, kufijtë, vetërregullimin dhe pajtimin. Suksesi kërkon pjesëmarrjen e të dyve; një partner nuk mund ta krijojë sigurinë për dy veta.

A është nevoja për hapësirë shenjë e lidhjes shmangëse?

Jo vetvetiu. Të gjithë mund të kenë nevojë për hapësirë. Shmangia ka më shumë gjasa kur distanca është mënyrë e përsëritur për t’i ikur cenueshmërisë, varësisë ose pajtimit. Hapësira e shëndetshme komunikohet, është në përpjesëtim me nevojën dhe pasohet nga rilidhja.

Të jesh THE ONE

THE ONE e përdor gjuhën e lidhjes si hartë, jo si armë.

Emërton reagimin automatik. Merr përgjegjësi për ndikimin e tij. E bën nevojën të qartë pa kërkuar që tjetri ta fshijë çdo ndjenjë të pakëndshme.

Nuk e ngatërron këmbënguljen për afërsi me dashurinë ose distancën me forcën. Ushtron rikthimin: te biseda, te faktet dhe te personi që synon të jetë.

Ji ai që ndryshon veprimin e radhës.

Kupto modelin më të gjerë: Lexo Udhëzuesin e modeleve të lidhjes (anglisht) dhe krahaso përgjigjet e tua në më shumë se një marrëdhënie.